FRATURK 27 Kasım 2025’te Devreye Giriyor
Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ), yayımladığı AIC A 07/25 ve AIC B 11/25 Havacılık Bilgi Sirkülerleriyle, Türkiye’nin serbest rota hava sahası projesi FRATURK’ün ilk safhasını resmen ilan etti. Buna göre FRATURK, 27 Kasım 2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek ve Ankara ile İstanbul Uçuş Bilgi Bölgeleri’nde (FIR) Free Route Airspace (FRA) operasyonları başlatılacak.
Ankara ve İstanbul FIR Üst Hava Sahasında Geçerli Olacak
AIC’e göre FRATURK’ün yatay sınırları, LTAA Ankara FIR ve LTBB İstanbul FIR sınırları ile bu bölgelerde Türkiye’nin hava seyrüsefer hizmeti verdiği açık deniz sahalarını kapsıyor. Dikey sınırlar ise FL305 ile FL660 arasında tanımlanmış durumda. Yani uygulama, Türkiye’nin üst hava sahasında, belirli bir irtifa bandında geçerli olacak.
Uygulama Saatleri: 20:00–02:00 UTC
FRATURK 1. safha, bir “gece uygulaması” olarak tanımlanıyor. AIC’de yer alan bilgiye göre serbest rota hava sahası, her gün 20:00–02:00 UTC saatleri arasında uygulanacak. Bu zaman dilimi dışında uçuşlar, mevcut usullere göre planlanmaya devam edecek.
Serbest Rota Nasıl Planlanacak?
FRATURK kapsamında, belirlenen dikey ve yatay sınırlar içinde güzergâhının en az bir kısmını bu alandan geçiren tüm overflying (üstten geçen), arriving (iniş yapan) ve departing (kalkan) uçuşlar serbest rota uygulamasından yararlanabilecek.
- Uçuş planında, Free Route Entry Point (FREP), varsa FRA Intermediate Point’ler ve Free Route Exit Point (FEXP) arasında DCT (direct) segmentleri belirtilecek.
- Bu noktalar, AIP Türkiye’de yayımlanmış seyrüsefer yardımcıları (NAVAID) veya beş harfli nokta adları (5LNC) arasından, FRA noktası olarak tanımlananlar arasından seçilebilecek; yayınlanmamış coğrafi koordinatlar ya da mesafe–radyal tanımlı yeni noktalar kullanılamayacak.
- FRATURK sınırlarının ötesine geçen “sınır aşan DCT” segmentlerine izin verilmiyor; yani Ankara/İstanbul FIR sınırlarının komşu FIR’larla kesiştiği noktalarda yayınlı prosedürlere uyulması gerekiyor.
ATS Rota Ağı Yürürlükte Kalmaya Devam Ediyor
DHMİ’nin yayımladığı sirküler, FRATURK uygulamasının mevcut ATS rota ağını ortadan kaldırmadığını açıkça belirtiyor. Ankara ve İstanbul FIR içindeki yayınlı hava yolları, AIP Türkiye ENR 3 bölümünde yer aldığı şekliyle kullanılmaya devam edecek. Serbest rota, bu sabit rotalara alternatif bir planlama seçeneği olarak sunuluyor.
Donanım ve Seyrüsefer Gereklilikleri
FRATURK hava sahasında uçacak tüm hava araçlarının, AIP Türkiye GEN 1.5 bölümünde belirtilen seyrüsefer ekipman gerekliliklerini sağlaması şart koşuluyor. Böylece, üst hava sahasında daha hassas konumlama ve güvenli ayrım kriterleri sağlanması hedefleniyor.
Avrupa FRA Yapısıyla Uyumlu
FRATURK, Avrupa hava sahasında yaygınlaşan Free Route Airspace konseptinin bir parçası olarak tasarlandı. EUROCONTROL’ün FRA tanımına göre, bu yapı; belirli giriş ve çıkış noktaları arasında, kullanıcı tarafından seçilen doğrudan rotaların planlanmasına imkân tanıyor ve yakıt tüketimi, maliyet ve emisyonlarda azalma ile uçuş tahmin edilebilirliğinde artış sağlamayı amaçlıyor.
Çok Aşamalı FRATURK Projesinin İlk Adımı
DHMİ, yayımladığı AIC’de verilen bilgilerin yalnızca FRATURK Projesi’nin 1. safhası olan gece uygulamasına ait olduğunu vurguluyor. İlerleyen dönemlerde, serbest rota konseptinin kapsamının ve zaman aralığının genişletilmesi, ayrı AIC ve AIP güncellemeleriyle duyurulacak.
27 Kasım 2025 itibarıyla devreye girecek FRATURK ile Türkiye hava sahası, Avrupa’daki diğer FRA bölgeleriyle uyumlu bir üst hava sahası yapısına geçiş yaparak, hem hava yolu işletmelerine hem de ağ genelinde trafik akışına yeni bir esneklik kazandıracak.
