Haziran 2025’teki ölümcül Air India Flight 171 kazasına ilişkin ortaya çıkan yeni bakım kayıtları, uçağın düşmeden önceki 48 saat içinde kritik sistem arızalarıyla operasyonuna devam ettiğini öne sürüyor. Uzmanlar, bu bulguların mevcut resmi anlatıyı sorgulattığını ancak nihai sonucun AAIB’nin nihai raporuyla netleşeceğini vurguluyor.
Özet: Yeni İddialar ve İnceleme Altındaki İhmal Zinciri
Ahmedabad (AMD) kalkışı sırasında B.J. Medical College yerleşkesindeki bir binaya çarparak 260’tan fazla kişinin ölümüne yol açan Air India 787-8 (VT-ANB) kazasında, soruşturmanın seyri yeni belgelerle daha da karmaşık hale geldi. Aviation A2Z ve bağımsız analizler tarafından incelenen teknik loglar ve bakım kayıtları, kazanın sadece daha önce öne çıkarılan “yakıt kontrol anahtarlarının (fuel control switches) kapatılması” ile açıklanamayabileceğini iddia ediyor.
Elde edilen veriler, uçağın kaza günü; stabilizatör (kuyruk dengeleyici), çekirdek ağ (core network) ve yakıt tankı yangınlarını önleyen sistemler de dahil olmak üzere, ortak bir dijital altyapıya bağlı birkaç arıza kaydı bulunduğuna işaret ediyor. Bu arızaların kazada ne ölçüde rol oynadığı ise henüz resmen teyit edilmiş değil.
Stabilizatör Arızası, “Sert İniş” ve Bakım Sonrası Uçuş
Sızdırıldığı öne sürülen bakım kayıtlarına ve teknik loglara göre, VT-ANB tescilli uçak, kazadan önceki uçuşlarından birinde “sert iniş” (hard landing) yaşadı. Bu olay sonrasında:
- Parça Değişimi: Yatay stabilizatör konum sensöründe (stabilizer position transducer) arıza kaydı oluştu ve sensörün değiştirildiği bildirildi. Bazı kaynaklar, stabilizatör motorunu kontrol eden birimin de bakım gördüğünü ileri sürüyor.
- Devam Eden Sorun İddiası: Bu onarım sonrasında sistemin tamamen stabilize olmadığı, buna rağmen uçağın kısa süre içinde yeniden sefere verildiği öne sürülüyor.
- Resmi Raporla Gerilim: Hindistan Kaza Araştırma Bürosu’nun (AAIB) Temmuz ayında yayımlanan ön raporu, stabilizatör sensörü arızasından kısmen bahsetse de, basına yansıyan bazı detaylara yer vermemesi nedeniyle şeffaflık tartışmalarını tetikledi. AAIB, bu iddialara ilişkin kapsamlı bir kamu yanıtı vermiş değil.
Çekirdek Ağ (Core Network), NGS ve Yangın Önleme Sistemindeki Kayıtlar
Yeni belgeler ve uzman yorumları, Boeing 787 Dreamliner’ın “dijital sinir sistemi” olarak tanımlanan çekirdek ağ yapısındaki kırılganlıkları da gündeme taşıdı:
- 9 Haziran Kaydı: Kazadan üç gün önce, uçağın ana bilgi işlem sistemlerini barındıran çekirdek ağda (core network) Minimum Equipment List (MEL) kapsamında “orta riskli” bir hata (Category C) kaydı tutuldu.
- Yangın İnerter / NGS Sistemi: Yakıt tankı yangın riskini azaltmak üzere nitrojen üreten sistemin (NGS / fire inerting) kazadan kısa süre önce arızalandığı ve “yüksek riskli” (Category A MEL) olarak etiketlendiği belirtiliyor. Bu kategorideki arızaların belirli süre içinde giderilmesi gerekirken, uçağın sistem arıza kaydı devam ederken uçtuğu iddia ediliyor.
- Sistemik Risk Tartışması: Hem stabilizatörle ilgili bileşenlerin hem de yangın önleme sisteminin aynı dijital ağdan beslendiği, bu nedenle tek bir ağ üzerindeki çoklu voltaj/veri hatalarının, teorik olarak, motor itişini yöneten FADEC (Full Authority Digital Engine Control) dahil başka alt sistemleri de etkileyebileceği savunuluyor. Bu nokta şu anda resmi olarak kanıtlanmış bir bulgu değil, teknik bir hipotez olarak değerlendiriliyor.
AAIB Ön Raporu ve Yakıt Anahtarı Odağı
Temmuz 2025’te yayınlanan AAIB ön raporu, kazanın birincil nedeni olarak her iki motorun yakıt kontrol anahtarlarının kalkıştan kısa süre sonra “RUN” konumundan “CUTOFF” konumuna geçmesini öne çıkarmıştı. Bu anlatı, odak noktasını büyük ölçüde kokpitteki insan faktörü ve uçuş ekibinin eylemlerine yöneltiyor.
Ancak yeni veriler ve bağımsız analizler, bu eylemin tek başına “izole bir pilot hatası” olmayabileceğini, elektriksel istikrarsızlıkların kokpit göstergeleri, ikazlar veya kumandalar üzerinde dolaylı etkiler yaratmış olabileceğini ileri sürüyor. AAIB’nin bugüne kadar yayımladığı resmi belgelerde, bu iddiaları doğrudan doğrulayan ya da çürüten detaylı bir teknik açıklama yer almıyor. Bu nedenle, yakıt anahtarlarının neden CUTOFF’a geçtiği sorusu hâlâ tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Hukuki Süreç ve Boeing – Honeywell’e Açılan Dava
Kazada hayatını kaybedenlerin bazı aileleri, Boeing ve Honeywell aleyhine Amerika Birleşik Devletleri’nde dava açtı. Dava dilekçesinde, üreticilerin 787’nin yakıt kontrol anahtarı tasarımındaki riskleri ve elektriksel ağ mimarisindeki zafiyetleri uzun süredir bildiği, ancak gerekli tasarım değişikliklerini devreye almadığı iddia ediliyor.
Aileler, kokpitteki yakıt anahtarlarının kolaylıkla yanlış konuma getirilebilmesini “tasarım kusuru” olarak nitelendiriyor; üreticilerin güçlü ve zorunlu tasarım revizyonları yerine “yumuşak uyarılar” ve kılavuz değişiklikleriyle yetinmesini, kabul edilemez bir ihmal zinciri olarak tanımlıyor. Boeing ve Honeywell ise devam eden hukuki süreç kapsamında detaylı yorum yapmaktan kaçınıyor.
Nihai Rapor Bekleniyor
Hem “gizlenen bakım kayıtları” hem de elektriksel arızaların kazadaki payına ilişkin iddialar, şu aşamada ağırlıklı olarak sızdırılan dökümanlar, gazetecilik çalışmaları ve uzman görüşlerine dayanıyor. AAIB’nin nihai raporu,
- Elektrik ve dijital ağ arızalarının kazadaki rolünü,
- Yakıt kontrol anahtarlarının CUTOFF konumuna geçişini tetikleyen süreci,
- Bakım kararları ile operasyonel baskılar arasındaki ilişkiyi
daha net bir çerçeveye oturtması beklenen kritik belge olacak. Bu nedenle, şu an kamuoyunda dolaşan bulgular ve iddialar, kazanın resmî ve nihai nedenleri olarak değil, soruşturma sürecini etkileyen ve tartışmaları şekillendiren ara veriler olarak görülüyor.
