Litvanya havalimanları Belarus balonları nedeniyle 750 bin avronun üzerinde zarar açıkladı
Litvanya’nın havalimanlarını işleten Lithuanian Airports (LTOU), Belarus’tan geldiği değerlendirilen ve sigara kaçakçılığında kullanıldığı belirtilen balonlar nedeniyle son aylarda yaklaşık 320 uçuşun etkilendiğini açıkladı. Şirket, havalimanları ve iş ortaklarının uğradığı mali kaybın şimdilik 750 bin avroyu aştığını, rakamın ön değerlendirme niteliğinde olduğunu ve hesaplamalar tamamlandıkça artabileceğini belirtti.
LTOU sözcüsü Tadas Vasiliauskas, Litvanya kamu yayıncısı LRT’ye yaptığı açıklamada, aksaklıklardan etkilenen yolcu sayısının 45 binin üzerinde olduğunu ve bunun son iki ayda Vilnius Havalimanı’nda hizmet verilen toplam yolcu sayısının yaklaşık yüzde 5’ine karşılık geldiğini söyledi.
Uçuş iptalleri, yönlendirmeler ve yolcu etkisi
Vilnius başta olmak üzere Litvanya hava sahasında tespit edilen kaçakçılık balonları, özellikle ekim ayının başından bu yana havalimanı operasyonlarını doğrudan etkiliyor. Vilnius Havalimanı’nda balon tespitleri nedeniyle birçok kez hava sahası kısıtlaması uygulanırken, Kaunas Havalimanı da bir kez geçici olarak kapatıldı.
Kasım ayının son hafta sonunda Vilnius Havalimanı iki gece üst üste geçici olarak kapatıldı. Bu kapanmalar sırasında toplam 50 uçuş etkilendi; 31 sefer iptal edildi, 10 sefer başka havalimanlarına yönlendirildi, 9 uçuşta ise gecikme yaşandı. Bu iki gecede 7.400’den fazla yolcu planlanan saatlerde seyahat edemedi.
- Yaklaşık 320 uçuş aksadı
- 45 binden fazla yolcu doğrudan etkilendi
- Ön hesaplamaya göre zarar 750 bin avroyu aştı
- Vilnius’ta birden fazla, Kaunas’ta ise bir geçici kapanma yaşandı
Balonların uçuş güvenliğine etkisi ve tespit edilen sayılar
Hava sahası kısıtlamalarının temel nedeni, radar ekranlarında balonlara özgü navigasyon izlerinin görülmesi olarak açıklanıyor. Vilnius Havalimanı çevresindeki hava sahasında ekim-kasım döneminde balon kaynaklı kayıtlar nedeniyle birçok kez kısıtlama uygulanırken, Kaunas Havalimanı çevresinde de benzer bir durum yaşandı.
Yetkililer, yalnızca son büyük kapanma sırasında 60 balon izi tespit edildiğini, bunların 40’ının uçuş operasyonları açısından kritik bölgelerde bulunduğunu aktardı. Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı Oro Navigacija’nın CEO’su Saulius Batavičius, balonların tehlikeli hava sahasına belirli aralıklarla ve kasıtlı olarak gönderildiğini belirtti.
“Hibrit saldırı” değerlendirmesi ve sınırın kapatılması
Litvanya makamları, balonlarla yapılan hava sahası ihlallerini yalnızca sigara kaçakçılığı faaliyeti olarak değil, aynı zamanda Belarus kaynaklı bir “hibrit saldırı” unsuru olarak nitelendiriyor. Ülke yönetimi, tekrarlanan balon geçişleri üzerine Belarus ile kara sınırını 29 Ekim 2025’te geçici olarak kapattı; kapatılan sınır kapıları 19 Kasım 2025’te yeniden açıldı.
Sınır kapılarının kapatılması kararına paralel olarak, Vilnius ve Kaunas havalimanlarında da balon tespit edilen dönemlerde gece operasyonları durduruldu ve hava sahası yayımlanan NOTAM’larla geçici süreyle kapatıldı. Bu önlemlerin, yolcu güvenliği ve hava trafiğinin emniyetli şekilde sürdürülmesi amacıyla alındığı vurgulanıyor.
Havalimanlarının hukuki adım hazırlığı
LTOU, balon kaynaklı hava sahası ihlalleri nedeniyle oluşan zararlar için hukuki süreç başlatmaya hazırlanıyor. Havalimanları işletmecisi ve paydaş şirketler, doğrudan kayıpların yanı sıra uçakların başka meydanlara yönlendirilmesi, operasyonel yeniden planlama ve yolcu tazminatları gibi kalemleri de içeren dolaylı zararları hesaplıyor. Bu kapsamda yerli ve uluslararası iş ortaklarının zarar beyanlarının toplanmasına devam ediliyor.
Litvanya Ulaştırma Bakanlığı ve ilgili kurumların, balonların tespiti ve etkisiz hale getirilmesine yönelik teknik çözümler üzerinde çalıştığı; hava sahası gözetim sistemlerinin güçlendirilmesi ve yeni önleme yöntemlerinin gündemde olduğu belirtiliyor.
Yolcu talebi ve havayolu seferleri şimdilik stabil
Lithuanian Airports CEO’su Simonas Bartkus, yayın kuruluşu LRT’ye yaptığı değerlendirmede, balon kaynaklı hava sahası ihlallerine rağmen havayollarının Litvanya uçuşlarını iptal etme ya da uçuş programlarını kalıcı olarak azaltma yönünde bir eğilim gözlemediklerini söyledi. Bartkus, bazı yolcuların olası gece kapanmalarından etkilenmemek için gündüz seferlerini tercih ettiğini, buna karşın toplam yolcu sayılarını ciddi biçimde değiştiren bir düşüş yaşanmadığını ifade etti.
Vilnius ve Kaunas havalimanlarından operasyon yapan havayolları, kısa süreli kapatma dönemlerinde uçuşlarını mümkün olduğunca gündüz saatlerine kaydırarak ve alternatif meydanlara yönlendirmeler yaparak tarife üzerindeki etkiyi sınırlamaya çalışıyor. Litvanya makamları ise süregelen balon uçuşlarının tamamen sonlanmaması halinde yeni idari ve hukuki önlemlerin gündeme gelebileceğini belirtiyor.
