Archer, Hawthorne Havalimanı’nı LA hava taksi ağı için merkez yapacak
Amerika Birleşik Devletleri merkezli elektrikli dikey kalkış ve iniş (eVTOL) üreticisi Archer Aviation, Los Angeles County sınırları içindeki Hawthorne Municipal Airport’ın kontrolünü 126 milyon dolar tutarındaki bir anlaşmayla devralmak üzere kesin sözleşmeler imzaladığını açıkladı. Şirket, LAX’e üç milden daha az mesafede bulunan yaklaşık 80 dönümlük bu alanı, planlanan Los Angeles hava taksi ağı için operasyon üssüne ve yapay zeka destekli uçuş teknolojileri için bir test sahasına dönüştürmeyi hedefliyor.
Anlaşma, Archer’ın kentsel hava mobilitesi pazarındaki en büyük altyapı adımlarından biri olarak öne çıkıyor. İşlem kapsamında Hawthorne Havalimanı’nın mülkiyeti şehirde kalmaya devam ederken, havalimanı üzerindeki ana kira sözleşmesi ve bazı alt kiralamaların kontrolü Archer’a geçiyor. Böylece şirket, havalimanını uçan taksi operasyonları ve ilgili test faaliyetleri için esnek biçimde kullanabilecek.
Archer Aviation, Los Angeles 2028 Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları’nın resmi hava taksi sağlayıcısı olarak seçildi. Hawthorne Havalimanı’nın, oyunlar süresince sporcuları ve ziyaretçileri Los Angeles Uluslararası Havalimanı (LAX), SoFi Stadium ve Intuit Dome gibi başlıca etkinlik noktaları arasında taşımayı hedefleyen hava taksi ağının merkezlerinden biri olması planlanıyor.
Midnight eVTOL: Uçan taksi filosunun omurgası
Archer’ın Hawthorne merkezli kentsel hava taşımacılığı planlarının odağında şirketin geliştirdiği Midnight adlı eVTOL hava taksisi bulunuyor. Midnight, bir pilot ve dört yolcu taşıyabilen, kısa mesafeli ve yüksek frekanslı şehir içi uçuşlar için tasarlanmış tamamen elektrikli bir hava aracı olarak tanımlanıyor.
Tasarımda, altısı tiltrotor olmak üzere toplam on iki pervane kullanılıyor. Tiltrotorlar hem dikey kalkış ve iniş sırasında hem de ileri uçuşta itki sağlarken, sabit kaldırma rotorları kalkış ve iniş fazlarında ek kaldırma üretiyor. Bu yapı, geçiş ve seyir evrelerinde sistemin yedekliliğini ve güvenlik seviyesini artırmayı amaçlıyor.
Şirketin paylaştığı teknik bilgilere göre Midnight, kentsel hava mobilitesi odaklı bir görev profiline göre optimize ediliyor. Hedeflenen seyir hızı saatte yaklaşık 150 mil, yani 241 kilometre seviyesinde. Uçak, şehir merkezleri ile büyük havalimanları arasında 20 ile 50 mil arası, kısa ama sık tekrarlanan rotalarda kullanıma göre planlanıyor. Seyir irtifası yaklaşık 2 bin feet seviyesinde tutulurken, faydalı yük kapasitesi yaklaşık bin libre civarında öngörülüyor.
- Kapasite: 1 pilot + 4 yolcu
- Hedef seyir hızı: yaklaşık 150 mil/saat (241 km/saat)
- Operasyonel menzil: yaklaşık 20–50 mil arası kısa rotalar
- Azami faydalı yük: yaklaşık 1000 libre civarı
- Seyir irtifası: yaklaşık 2000 feet
- Hedeflenen seyir gürültü seviyesi: yaklaşık 45 desibel
Bu teknik değerler, Midnight’i özellikle şehir merkezleri ile büyük havalimanları arasındaki yoğun karayolu trafiğini azaltmaya yönelik, kısa mesafeli ve sık seferli uçuşlar için konumlandırıyor. Tamamen elektrikli tahrik sistemi ve küçük çaplı rotorlar sayesinde geleneksel helikopterlere kıyasla daha düşük gürültü ve sıfır doğrudan emisyon hedefleniyor.
Yapay zeka destekli hava trafiği ve operasyon yönetimi
Archer’ın Hawthorne planı yalnızca uçuş operasyonlarıyla sınırlı değil. Şirket, havalimanını aynı zamanda yapay zeka destekli hava trafiği ve yer operasyonları yönetimi için bir inovasyon ve test merkezi olarak tanımlıyor. Geliştirilen yazılım platformlarıyla hava taksilerin yoğun hava sahasına entegrasyonu, uçuş rotalarının planlanması ve yerdeki operasyonların koordine edilmesi süreçlerinin otomasyon ve veri analitiği ile daha güvenli ve verimli hale getirilmesi amaçlanıyor.
Archer, Los Angeles bölgesinin yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri’nin farklı noktalarında ve yurt dışında da benzer operasyon merkezleri ve vertiport altyapıları üzerinde çalışıyor. Şirket, Midnight filosunu Birleşik Arap Emirlikleri gibi pazarlarda ticari görevlerde kullanmak için iş birlikleri yaparken, Suudi Arabistan, Kore ve Japonya gibi ülkelerde de test ve entegrasyon programlarına dahil olmayı planlıyor.
Rakipler: Joby Aviation ve Xpeng aynı pazarı hedefliyor
Archer’ın faaliyet gösterdiği ileri hava hareketliliği alanında, özellikle Amerika ve Çin merkezli birçok şirket benzer çözümler üzerinde çalışıyor. Bunlardan biri, Kaliforniya merkezli Joby Aviation. Şirket, Marina Municipal Airport ile Monterey Regional Airport arasında pilota sahip bir eVTOL hava taksisiyle yaklaşık 12 dakika süren bir uçuş gerçekleştirerek, iki kamu havalimanı arasında yapılan ilk eVTOL uçuşlarından birini duyurdu. Uçuş, dikey kalkış, kanat taşımalı seyir, kontrol edilen hava sahasına entegrasyon ve dikey iniş evrelerinden oluşan bir profil ile tamamlandı.
Çin merkezli Xpeng AeroHT ise hem karada hem havada kullanılabilen uçan otomobil konseptleri üzerinde çalışıyor. Firma, modüler yapıya sahip araçları için belirlenen takvim doğrultusunda üretim hattını hazır hale getirmeyi ve önümüzdeki yıllarda müşteri teslimatlarına başlamayı hedeflediğini açıklıyor.
Regülasyon, sertifikasyon ve toplumsal etkiler
Elektrikli hava taksi projelerinin hayata geçebilmesi için, Amerika Birleşik Devletleri’nde Federal Havacılık İdaresi (FAA) başta olmak üzere ulusal ve uluslararası havacılık otoritelerinden tip sertifikasyonu ve işletme onayı alınması gerekiyor. Midnight ve benzeri eVTOL platformları hâlen test ve sertifikasyon süreçlerinden geçiyor; ticari yolcu taşımacılığı için gerekli onaylar tamamlanmadan düzenli seferlere başlamaları mümkün değil.
Archer’ın Hawthorne Havalimanı üzerindeki kontrolünü artırma hamlesi, Los Angeles bölgesindeki yerel topluluklar tarafından da yakından izleniyor. Bölgedeki bazı inisiyatifler, planlanan hava taksi operasyonlarının olası gürültü ve çevresel etkilerine dikkat çekerek, belediye yönetimi ve şirketten sürecin şeffaf ve katılımcı şekilde yürütülmesini talep ediyor.
Uzman değerlendirmeleri, eVTOL hava taksilerin yaygınlaşmasında sertifikasyon süreçlerinin tamamlanması, şehir içi iniş-kalkış noktaları ve vertiport altyapısının kurulması, pilot eğitimi ve uzun vadede otonom sistemler için düzenleyici çerçevenin netleşmesinin belirleyici olacağını gösteriyor. Archer’ın Hawthorne Havalimanı’nı operasyon üssü haline getirmek için yaptığı 126 milyon dolarlık anlaşma, Midnight test programı ve farklı ülkelerde yürütülen ortaklıklar, kentsel hava mobilitesinin hangi hızda ve hangi modelle yayılacağını şekillendirecek adımlar arasında yer alıyor.
