Havalimanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği (SHY-22)’nde Kritik Değişiklikler: Yetki ve Ruhsat Süreçleri Yenilendi
Bugün (9 Aralık 2025) Resmî Gazete’de yayımlanan “Havalimanları/Havaalanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği (SHY-22)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile, havacılık sektörünün ana çerçeve düzenlemelerinden olan SHY-22’de önemli değişikliklere gidildi. Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) ve özel havalimanı işletmecilerinin yetki sınırları yeniden tanımlanırken, yer hizmetleri kuruluşları için ruhsatlandırma, personel ve teçhizat süreçlerinde yeni bir dönem başladı.
İşletmeci Tanımı ve Yetki Devri Netleşti
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından yapılan değişiklikle, yönetmeliğin kilit tanımlarında güncellemeye gidildi. MADDE 1 ile SHY-22’nin 4. maddesindeki bazı bentler yeniden yazıldı:
- DHMİ Tanımı Güncellendi: “Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ)”, “havalimanı işletmek üzere kurulmuş kamu iktisadi kuruluşu” olarak tanımlandı.
- Havalimanı/Havaalanı İşletmecisi: “Havalimanı/havaalanı işletmecisi” tanımı, 27/10/2016 tarihli ve 29870 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Havaalanı Sertifikasyon ve İşletim Yönetmeliği (SHY-14A) kapsamında SHGM tarafından sertifikalandırılmış havalimanı/havaalanını işletmek üzere yetkili kılınmış gerçek veya tüzel kişileri kapsayacak şekilde netleştirildi.
- PAT Alanları Tanımı Revize Edildi: “PAT alanları/sahaları” tanımı; pist, apron ve taksi yolları ile yakın çevresini de kapsayacak şekilde hava araçları ve bunların faaliyetleriyle ilgili araç ve gereçlerin hareket ve park edildiği alanları ifade edecek biçimde güncellendi.
Bu değişikliklerle birlikte, yönetmelikte daha önce ağırlıklı olarak “DHMİ” üzerinden şekillenen çerçeve, “havalimanı/havaalanı işletmecisi” kavramına dayalı, hem kamu hem özel işletmecileri kapsayan daha geniş bir yapıya taşındı.
YİD Modeli Havalimanlarında Sözleşme Hakları Koruma Altında
MADDE 2 ile SHY-22’nin 6. maddesinde yer alan “DHMİ” ibaresi “havalimanı/havaalanı işletmecisi” şeklinde değiştirilirken, aynı maddeye önemli bir fıkra eklendi:
“DHMİ’nin yap-işlet-devret modeli çerçevesinde yaptırarak işletimini özel sektöre verdiği havalimanlarında tarafların sözleşmeden kaynaklanan hakları saklıdır.”
Bu düzenleme, Yap-İşlet-Devret (YİD) modeli ile işletilen havalimanlarında işletmeci ile idare arasındaki sözleşmeye dayalı hak ve yükümlülüklerin mevzuat değişikliğinden etkilenmeyeceğini açıkça güvence altına alıyor.
Çalışma Ruhsatlarında Yeni Prosedür: SHGM ve DHMİ Rol Dağılımı
Yer hizmetleri kuruluşlarının en kritik süreçlerinden biri olan “çalışma ruhsatı” mekanizması, MADDE 4 ile SHY-22’nin 13. maddesinde köklü biçimde yeniden düzenlendi.
1. Genel Uygulama – SHGM’nin 30 Günlük Değerlendirme Süreci
Yeni 13/2 fıkrasına göre:
- Çalışma ruhsatını düzenlemeye, temdit etmeye (süresini uzatmaya) ve iptal etmeye doğrudan SHGM (Genel Müdürlük) yetkili olacak.
- Yer hizmetleri yapmak isteyen ve ön izin almış kuruluşların çalışma ruhsatı talepleri, Genel Müdürlük tarafından 30 gün içinde değerlendirilecek.
- Değerlendirme sonucunda uygun görülen kuruluşlara çalışma ruhsatı düzenlenecek ve ilgili havalimanı/havaalanı işletmecisine bildirilecek.
2. DHMİ Tarafından İşletilen/İşlettirilen Havalimanları
MADDE 4 ile eklenen 13/3 fıkrası uyarınca:
- DHMİ tarafından işletilen veya işlettirilen havalimanlarında, SHGM tarafından onay verildikten sonra çalışma ruhsatı DHMİ tarafından düzenlenecek.
- DHMİ tarafından verilen, temdit edilen (süresi uzatılan) ve iptal edilen çalışma ruhsatlarının tamamı SHGM’ye bildirilecek.
Bu yapı ile SHGM’nin düzenleyici ve onaylayıcı rolü korunurken, özellikle DHMİ havalimanlarında ruhsatların sahada düzenlenmesi açısından operasyonel esneklik sağlanıyor.
Personel ve Teçhizat Listelerini Artık İşletmeci Belirleyecek
MADDE 5 ile SHY-22’nin 14. maddesi, yer hizmetleri kuruluşlarının operasyonel yükümlülüklerini doğrudan etkileyecek şekilde yeniden yazıldı.
- Asgari Personel ve Teçhizat Listeleri: Yer hizmetleri kuruluşlarının bulundurması gereken en az personel ve teçhizat listeleri ile uygulama esasları, artık havalimanı/havaalanı işletmecisi tarafından belirlenecek.
- Ruhsata Esas Tutanak: Bu esaslara göre, yer hizmetleri kuruluşunun talebi doğrultusunda, çalışma ruhsatına esas personel ve teçhizat tutanağı havalimanı/havaalanı işletmecisi tarafından hazırlanacak ve Genel Müdürlüğe sunulmak üzere ilgili yer hizmetleri kuruluşuna verilecek.
- SHGM Onayı Şartı: Bu Yönetmeliğe dayanılarak havalimanı/havaalanı işletmecisi tarafından hazırlanan talimat, genelge ve yönergeler, SHGM (Genel Müdürlük) tarafından onaylanmadan yürürlüğe giremeyecek.
Böylece, sahadaki operasyonel gerçekliği en iyi bilen havalimanı/havaalanı işletmecileri, asgari gereklilikleri belirlemede daha aktif rol alırken, SHGM’nin düzenleyici denetimi ve onay mekanizması korunmuş oluyor.
Ruhsat Devri Yasaklandı, Süre ve Yenileme Sistemi Netleşti
MADDE 7 ile SHY-22’nin 16. maddesine eklenen yeni fıkra, çalışma ruhsatlarının devredilmesine ve yenilenmesine ilişkin çerçeveyi yeniden tanımladı.
- Devir Yasağı: “Bu Yönetmelik kapsamında verilen çalışma ruhsatı devredilemez.” hükmü ile, çalışma ruhsatlarının devri açıkça yasaklanmış oldu. Böylece ruhsatların ticaret konusu yapılmasının önüne geçilerek, sektördeki ticari disiplin güçlendirildi.
- Koşullu 2 Yıllık Yenileme: Süresi dolan çalışma ruhsatları; iade edilmediği, geri alınmadığı veya iptal edilmediği sürece ve mevzuata ve temdit işlemlerinin hizmet tarifelerine uygun yapılması koşuluyla her defasında iki yıllık süreyle yenilenecek.
Bu düzenleme ile, ruhsatların belirli şartlar sağlandığı sürece öngörülebilir ve düzenli bir yenileme mekanizmasına kavuştuğu, aynı zamanda idarenin denetim ve iptal yetkisinin de muhafaza edildiği söylenebilir.
Şeffaflık İlkesi: Yer Hizmetleri Anlaşmaları İnternetten Yayınlanacak
MADDE 8 ile SHY-22’nin 17. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (ğ) bendi, sektörde şeffaflık adına önemli bir yenilik getiriyor:
- Güncel Liste Zorunluluğu: Onaylanan ve geçerliliği devam eden yer hizmetleri anlaşmalarına ilişkin güncel liste, havalimanı/havaalanı işletmecisi tarafından resmî internet sayfasında yayınlanacak.
Bu sayede, hangi yer hizmetleri kuruluşunun hangi kapsamda ve hangi havalimanında faaliyet gösterdiği, hem sektör oyuncuları hem de kamuoyu tarafından daha şeffaf şekilde takip edilebilecek.
Teknik Atıflar Güncellendi: SHY-145 Yerine SHY-CA
MADDE 9 ile SHY-22’nin 18. maddesinde yer alan bakım kuruluşlarına ilişkin teknik atıf da güncellendi:
- Eski atıf olan “Onaylı Hava Aracı Bakım Kuruluşları Yönetmeliği (SHY-145)” yerine, 5/11/2022 tarihli ve 32004 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Sürekli Uçuşa Elverişlilik Yönetmeliği (SHY-CA)” referans gösterildi.
Böylece, yer hizmetleri yönetmeliği ile güncel teknik mevzuat arasında uyum ve bütünlük sağlanmış oldu.
Ücretler ve Diğer Düzenlemeler
Yönetmelik değişikliği, ücretlendirme ve çeşitli teknik/terminolojik alanlarda da bazı nokta atışlı revizyonlar içeriyor:
- Ücretler: MADDE 11 ile SHY-22’nin 24. maddesinde yapılan değişiklikle, “havalimanı/havaalanı işletmecisi tarafından” ibaresinden sonra gelmek üzere “çalışma ruhsatı ve temdit ücretleri dışında,” ibaresi eklendi. Böylece, çalışma ruhsatı ve temdit ücretleri dışındaki ücret kalemlerine ilişkin düzenleme alanı daha net tanımlanmış oldu.
- Terminoloji Düzeltmesi: MADDE 6 ile 15. maddede yer alan “teşvik” ibaresi “tevsik” olarak değiştirildi; böylece ilgili bentteki ifade, “belgelendirme/ispat” anlamına uygun hale getirildi.
- Diğer İbare Değişiklikleri: MADDE 3, 10 ve 11 ile çeşitli maddelerde yer alan “DHMİ” veya “işletmecisine” gibi ibareler, yönetmeliğin yeni yapısına uygun olarak “havalimanı/havaalanı işletmecisi” ve “işletmecisi” şeklinde güncellendi.
Sonuç: İşletmeciler ve Yer Hizmetleri Kuruluşları İçin Yeni Dönem
9 Aralık 2025 tarihli değişikliklerle birlikte SHY-22;
- Havalimanı/havaalanı işletmecisi kavramını SHY-14A ile uyumlu hale getiren,
- YİD modelindeki sözleşme haklarını korumaya yönelik açık hüküm getiren,
- Çalışma ruhsatı süreçlerini (yetki paylaşımı, 30 gün içinde değerlendirme, DHMİ havalimanlarındaki düzenleme usulleri) netleştiren,
- Personel ve teçhizat gerekliliklerinde işletmeciyi sahada daha etkin kılan ancak SHGM onayını şart koşan,
- Ruhsat devrini yasaklayan ve yenileme rejimini iki yıllık dönemler halinde koşullu olarak yapılandıran,
- Şeffaflık ve bilgiye erişimi destekleyen (internet sitesi üzerinden anlaşma listesi yayınlama zorunluluğu),
- Teknik mevzuat atıflarını güncelleyen bir çerçeveye kavuştu.
Bu yeni dönemde gerek havalimanı/havaalanı işletmecileri, gerek yer hizmetleri kuruluşları açısından; ruhsat planlaması, sözleşme yapısı, personel ve teçhizat stratejileri ile ücret politikalarının bu değişiklikler ışığında yeniden gözden geçirilmesi büyük önem taşıyor.
