Belgrad’da planlanan DGCA/165: Avrupa sivil havacılığının yıllık zirvesi
Avrupa Sivil Havacılık Konferansı’nın (ECAC) 165. Sivil Havacılık Genel Müdürleri toplantısı (DGCA/165), ECAC’ın resmî toplantı takvimine göre 4 Aralık 2025 tarihinde Belgrad’da yapılmak üzere planlandı. Takvim, bu toplantıyı yıl sonundaki ana genel müdürler buluşması olarak gösteriyor ve etkinlik yüksek düzeyli sivil havacılık otoritelerini bir araya getiren düzenli DGCA serisinin son halkası olarak öne çıkıyor.
ECAC yapılarına göre genel müdürler toplantıları, üye devletlerin sivil havacılık genel müdürlerini ve Avrupa’daki ilgili kurumların (AB Komisyonu, EUROCONTROL, EASA vb.) üst düzey temsilcilerini bir araya getirerek; emniyet, güvenlik, çevre, kolaylaştırma, ekonomik ve hukuki konulardaki ortak politikaların ana hatlarını belirlemek için kullanılıyor. 1955’te kurulan ECAC bugün 44 üye devletten oluşan pan-Avrupa bir platform niteliğinde.
Belgrad’ın rolü: Koordinasyon Komitesi’nden genel müdürler toplantısına
Belgrad, 2025 yılında ECAC için yalnızca DGCA/165 ile değil, öncesinde yapılan Koordinasyon Komitesi toplantısıyla da öne çıktı. ECAC’ın koordinasyon organı olan Koordinasyon Komitesi’nin 206. toplantısı (CC/206), 4 Kasım 2025’te Sırbistan Sivil Havacılık Otoritesi’nin davetiyle Belgrad’da düzenlendi. Bu toplantı, Sırbistan’ın ECAC’ın bu yüksek düzeyli organına ilk kez ev sahipliği yapması açısından dikkat çekti.
Koordinasyon Komitesi, ECAC’ın günlük işleyişini yöneten, çalışma gruplarının çerçevesini belirleyen ve genel müdürler toplantılarına gidecek dosyaları hazırlayan organ olarak tanımlanıyor. Bu nedenle Belgrad’daki CC/206, yılın sonunda yine Belgrad’da yapılması planlanan DGCA/165 öncesinde kurumsal dosyaların “ön haznesi” işlevini gördü.
Yeni hukuki çerçeve: ECAC Büro Sözleşmesi’nin ardından
DGCA/165 toplantısının yapıldığı yıl, ECAC açısından hukuki mimarinin yeniden şekillendiği bir dönem oldu. 20–22 Mayıs 2025’te Paris’te düzenlenen diplomatik konferansta, “Avrupa Sivil Havacılık Konferansı Bürosu Sözleşmesi”nin (Convention on the Bureau of the European Civil Aviation Conference) metni kabul edildi ve 27 üye devlet Final Senedi’ni imzaladı. Bu adım, ECAC Sekretaryası’nın “Büro” adıyla uluslararası hukuk kişiliğine sahip net bir yapıya kavuşturulmasını hedefliyor.
Sözleşme, özetle:
- ECAC Sekretaryası’nı, kararların uygulanmasından sorumlu, uluslararası tüzel kişiliğe sahip bir “Büro” olarak tanımlıyor.
- Büro’ya, personel istihdamı, sözleşme akdi ve ortak projelerin yürütülmesi gibi idari ve mali işlemleri kendi adına yapabilme imkânı tanıyor.
- Üye devletlerin ECAC içindeki yükümlülüklerini daha öngörülebilir bir çerçeveye oturtmayı amaçlıyor.
Mayıs 2025’teki diplomatik konferans ve aynı ay sonunda Krakow’da yapılan DGCA/164 toplantısı sonrasında, ECAC organları yıl boyunca yeni hukuki yapının hayata geçirilmesine dönük teknik ve yönetişim dosyalarını hazırladı. Belgrad’daki DGCA/165, bu çalışmaların geldiği noktanın genel müdürler düzeyinde ele alınacağı takvime denk geliyor.
Güvenlik cephesi: 2025 sonuçları ve 2026 öncelikleri
Belgrad’daki toplantının kurumsal arka planında, Avrupa sivil havacılık güvenliği alanında yürütülen çalışmalar da bulunuyor. ECAC Güvenlik Programı Yönetim Grubu (Security Programme Management Group – SPMG), 10 Kasım 2025’te yaptığı toplantıda 2025 güvenlik çalışma programının uygulanma durumunu ve 2026 önceliklerini değerlendirdi.
Resmî açıklamalara göre bu toplantıda:
- ECAC Doc 30’un güvenlik (Security) bölümleri üzerinde yapılan revizyonlar ve davranış tespiti gibi konulardaki güncellemeler ele alındı.
- ECAC Havacılık Güvenliği El Kitabı için patlayıcı ve kundaklama cihazlarının tespiti, tehdit görüntü projeksiyonu (Threat Image Projection – TIP), insan faktörleri ve güvenlik ekipmanının test/kalifikasyon süreçlerine ilişkin yeni rehber dokümanların hazırlıkları gözden geçirildi.
- Ortak Teçhizat Değerlendirme Süreci (Common Evaluation Process – CEP) ve buna bağlı çalışma gruplarının 2025–2026 yol haritaları tartışıldı.
Bu başlıklar, DGCA toplantılarında yıllık program ve bütçe kararları alınırken genellikle ana çerçeveyi oluşturan teknik dosyalar arasında yer alıyor. Dolayısıyla Belgrad’daki DGCA/165, 2025 yılı güvenlik programı çıktılarının ve 2026 için çizilen önceliklerin genel müdürler düzeyinde değerlendirilmesinin beklendiği döneme denk geliyor.
Yönetişim boyutu: EMTO ve çalışma gruplarının yapısı
ECAC Orta Vadeli Hedefler Görev Gücü (Medium-Term Objectives – EMTO Task Force), kurumun 2025–2027 çalışma programı ve bütçesinin hazırlanmasında merkezi bir rol üstleniyor. EMTO’nun görevi, sivil havacılık alanındaki kurumsal ve stratejik gelişmeler ışığında ECAC’ın çalışma yöntemlerini gözden geçirmek, çalışma gruplarının performansını değerlendirmek ve daha verimli bir yapı için öneriler geliştirmek olarak özetleniyor.
Son dönemde EMTO, özellikle:
- Güvenlik ekipmanları için yürütülen CEP’in finansman modelleri,
- ECAC çalışma gruplarının görev tanımları,
- Kurul ve alt grupların “iç çalışma usulleri”nin standardizasyonu
konularında öneri paketleri hazırladı ve bunları Koordinasyon Komitesi’nin değerlendirmesine sundu. Komite, bu dosyaları onayladığında, genel müdürler toplantıları ECAC’ın orta vadeli stratejisinde son sözü söyleyen platform niteliğini kazanıyor.
Türkiye’nin konumu: kurucu üyelik, başkan yardımcılığı ve Belgrad dosyası
Türkiye, Avrupa Sivil Havacılık Konferansı’nın kurucu üyeleri arasında yer alıyor ve 1955’ten bu yana örgütün çalışmalarına katılıyor. Türkiye’nin sivil havacılık otoritesi olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), ECAC nezdinde ülkenin resmî muhatabı konumunda.
SHGM’nin resmî açıklamalarına göre Sivil Havacılık Genel Müdürü Prof. Dr. Kemal Yüksek, 2024 yılında ECAC’ın 42. Genel Kurulu’nda üç yıllık dönem için ECAC’ın üç başkan yardımcısından (Vice-President) biri olarak seçildi; aynı zamanda Koordinasyon Komitesi üyeliği de üç yıl uzatıldı. Türkiye böylece ECAC’ın yönetim organında ve genel stratejisinin şekillenmesinde doğrudan söz sahibi konumda bulunuyor.
Türkiye tarafı, daha önceki genel müdürler toplantılarında olduğu gibi, Belgrad’daki DGCA/165 takviminde de:
- ECAC Büro Sözleşmesi ile güçlendirilen hukuki çerçeve,
- havacılık güvenliği ve CEP gibi teknik standart dosyaları,
- çevre, emniyet ve yolcu hakları alanlarındaki orta vadeli hedefler
gibi başlıkları yakından takip eden ülkeler arasında yer alıyor. Türkiye’nin hem kurucu üye statüsü hem de başkan yardımcılığı görevi, Avrupa sivil havacılık gündeminde alınan kararlarda Ankara’nın ağırlığını artırıyor.
Genel çerçeve: Belgrad toplantısının anlamı
Özetle Belgrad’da planlanan DGCA/165 toplantısı, ECAC açısından:
- Yeni “Büro Sözleşmesi” ile şekillenen hukuki yapının arka planında,
- 2025 yılı güvenlik programının sonuçları ve 2026 önceliklerinin belirlendiği bir dönemde,
- EMTO ve Koordinasyon Komitesi üzerinden olgunlaştırılan yönetişim dosyalarının tartışıldığı bir yıl sonunda
gerçekleşiyor. Türkiye ise hem kurucu üye hem de ECAC başkan yardımcılığı rolü ile Belgrad’daki genel müdürler toplantısında Avrupa sivil havacılık gündemini yakından izleyen ve şekillenmesine katkı sunan başlıca aktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
