Airbus, A320 ailesine ait önemli sayıda uçak için uçuş kontrol sistemlerinde kullanılan yazılımın acilen değiştirilmesini istedi. Şirket, yakın tarihli bir olayın analizinde yoğun güneş radyasyonunun uçuş kontrol bilgisayarlarındaki kritik verileri bozabildiğinin tespit edildiğini ve bu nedenle önleyici tedbirler alındığını açıkladı.
Kararın Arka Planı: JetBlue Uçuşundaki Olay
Airbus’ın hamlesi, 30 Ekim 2025’te yaşanan bir olay sonrası gündeme geldi. Reuters’ın aktardığına göre, JetBlue Havayolları’na ait A320 tipi bir uçak, Cancún–Newark seferi sırasında beklenmedik bir şekilde irtifa kaybetti ve Florida, Tampa’ya acil iniş yaptı. Bazı yolcular yaralandı ve FAA tarafından soruşturma başlatıldı.
Olayın teknik analizinde, yoğun güneş radyasyonunun uçuş kontrol sistemine veri sağlayan bilgisayarlarda veri bozulmasına yol açabileceği değerlendirildi. Airbus, bu bulgular ışığında yazılım güncelleme sürecini başlattı.
Hangi Uçaklar Etkileniyor?
A320 ailesi; A319, A320, A321 ve bunların neo varyantlarını kapsıyor. Dünya genelinde 11.000’in üzerinde A320 ailesi uçağı hizmet veriyor. Filonun önemli bir kısmı güncelleme kapsamında. Bazı basın kuruluşları yaklaşık 6.000 uçağın etkilenmiş olabileceğini belirtiyor; Airbus ise sayı vermeyip “önemli bir bölüm” ifadesini kullanıyor.
Teknik Boyut: ELAC Uçuş Kontrol Bilgisayarı
Sorunun, A320 ailesinde kullanılan ELAC (Elevator and Aileron Computer) adlı uçuş kontrol bilgisayarından kaynaklandığı değerlendiriliyor. Bu bilgisayar, uçağın yükselme-alçalma ve yatış hareketlerini kontrol eden yüzeyleri yönetiyor.
Airbus’ın operatörlere gönderdiği teknik bilgilendirmede, belirli donanım ve yazılım kombinasyonlarının yoğun güneş radyasyonu altında veri bozulmasına daha duyarlı olabileceği ve bunun nadiren de olsa “komut dışı burun aşağı hareketi” riskini artırabileceği belirtiliyor.
Düzenleyici Adımlar: EASA Süreci
Airbus, EASA ile birlikte çalışarak operatörlere bir Alert Operators Transmission (AOT) yayımladı. Bu doküman, yazılım değişikliklerinin nasıl yapılacağını tarif ediyor. EASA’nın bu AOT’yi destekleyen acil bir uçuşa elverişlilik direktifi (Emergency AD) yayımlaması bekleniyor.
Airbus, değişikliklerin uçağın bir sonraki planlı uçuşundan önce tamamlanmasını öneriyor.
Bakım Süreci: Yazılım Geri Dönüşü ve Olası Donanım Değişiklikleri
Sektör kaynakları, etkilenen uçakların çoğunda çözümün yazılımı önceki güvenli sürüme döndürmek olduğunu belirtiyor. İşlem birkaç saat sürüyor ve genellikle kısa süreli yerde beklemeyle sınırlı.
Bazı uçaklarda yazılım değişikliğine ek olarak belirli donanım birimlerinin değiştirilmesi gerekebilir. Bu durumda bakım süresi daha uzun olabilir.
Havayollarının İlk Tepkileri
Büyük havayolları, hangi uçaklarının etkilendiğini tespit ederek güncellemeleri planlamaya başladı. ABD’de büyük bir operasyon yapan bir havayolu, yüzlerce uçağın bu kapsamda değerlendirileceğini açıkladı.
Avrupa’daki bazı havayolları ise yoğun seyahat dönemlerinde sınırlı gecikme veya uçak değişikliği yaşanabileceği uyarısını yaptı.
