ABD, yeni hava trafik kontrol sistemi için ana entegratörü belirledi
Amerika Birleşik Devletleri Federal Havacılık İdaresi (FAA), “Brand New Air Traffic Control System” (BNATCS) olarak adlandırılan yeni hava trafik kontrol sistemi programının ana entegratörü (prime integrator) olarak savunma ve teknoloji şirketi Peraton’u seçti. Karar, ABD Ulaştırma Bakanlığı (DOT) ve FAA tarafından 4 Aralık 2025’te açıklandı.
Çok yıllı ve çok milyar dolarlık program, ülkenin yaşlanan hava trafik kontrol altyapısını kapsamlı biçimde yenilemeyi, sistem arızalarına bağlı kesintileri azaltmayı ve ABD hava sahasının kapasite ile verimliliğini artırmayı amaçlıyor.
Peraton ana entegratör rolünü üstlenecek
FAA ve DOT, Peraton’u, yeni sistemin tasarımı, entegrasyonu ve uygulanmasından sorumlu tek ana yüklenici olarak atadı. Şirket, Parsons ve IBM’in oluşturduğu ortak teklifin önüne geçerek ihaleyi kazandı.
Kongre, BNATCS için şimdiden yaklaşık 12,5 milyar dolarlık bir peşinat niteliğinde finansmanı onayladı. Ulaştırma Bakanlığı, modernizasyonun tamamı için toplam maliyetin 30 milyar doların üzerine çıkabileceğini ve ek 19–20 milyar dolar civarında kaynağa daha ihtiyaç duyulacağını belirtiyor.
Bakanlık, sözleşme yapısının performansa dayalı olacağını; yükleniciyi zamanında teslimat ve bütçe disiplinine teşvik eden, gecikmeleri ise cezai şartlarla karşılayan hükümler içerdiğini vurguluyor.
BNATCS programının kapsamı ve hedefleri
BNATCS, FAA’nın önceki modernizasyon girişimlerinden farklı olarak, ülke çapındaki hava trafik kontrol sisteminin büyük bölümünü tek bir ana entegratör üzerinden yenilemeyi öngörüyor. Program; telekomünikasyon omurgası, radar ve gözetim sistemleri, otomasyon altyapısı ve hava trafik kontrol tesislerini kapsayan geniş bir dönüşüm planı içeriyor.
DOT ve FAA’nın yayınladığı özet belgelerde, programın temel hedefleri şöyle sıralanıyor: mevcut sistemdeki yaşlanmış donanım ve yazılımı değiştirmek, tekrar eden arızaları ve buna bağlı sefer iptallerini azaltmak, artan trafik talebine yanıt verebilmek ve insansız hava araçları ile gelişmiş hava hareketliliği platformları gibi yeni hava sahası kullanıcılarını desteklemek.
Yeni mimari ve ortak platform yaklaşımı
FAA, BNATCS kapsamında bugün ayrı ayrı işletilen en-route ve terminal otomasyon sistemlerinin yerine “Common Automation Platform” (CAP) adı verilen, ortak mimariye sahip yeni bir hava trafik kontrol çözümü kurmayı planlıyor. CAP, uzun menzilli ve terminal hava trafik hizmetlerini aynı mimari çatısı altında birleştirerek bakım, eğitim ve operasyon süreçlerini sadeleştirmeyi hedefliyor.
Altyapı ve teknoloji yenilemeleri
Program kapsamında öne çıkan altyapı adımları, resmi belgeler ve kamuya açık açıklamalarda özetle şu şekilde yer alıyor:
- Mevcut bakır kablo tabanlı telekom ağının, fiber optik, uydu ve modern IP tabanlı çözümlerle değiştirilmesi
- Ulusal düzeyde operasyonları izleyecek yeni bir dijital komuta merkezinin kurulması
- On binlerce radyo ve yüzlerce radar sisteminin kademeli olarak yenilenmesi
- Altı yeni hava trafik kontrol merkezi ile yeni kule ve TRACON tesislerinin inşası
- Hava trafik otomasyon yazılımlarının CAP çatısı altında birleştirilmiş yeni nesil sistemlere taşınması
Resmi ve sektörel açıklamalara göre, modernizasyon sürecinde 27 bini aşkın radyo, 600’ün üzerinde radar sistemi ve çok sayıda yardımcı ekipmanın değişimi veya yükseltilmesi öngörülüyor.
Emniyet, kapasite ve verimlilik etkileri
Karar, bu yılın başlarında Washington bölgesinde meydana gelen ve yolcu uçağı ile askeri helikopterin karıştığı ölümcül hava çarpışmasının da aralarında bulunduğu bir dizi olayın ardından geldi. Bu tür olaylar, ABD hava trafik kontrol altyapısındaki yapısal zafiyetleri ve yaşlanan sistemlerin yarattığı riskleri yeniden gündeme taşımış durumda.
FAA tarafından daha önce yapılan risk değerlendirmelerinde, ABD’deki hava trafik sistemlerinin önemli bir bölümünün sürdürülebilir olmadığı veya kısa vadede sürdürülemez hale gelebileceği tespit edilmişti. Modernizasyon planı, bu tabloyu tersine çevirmeyi; sistem arızalarına bağlı gecikmeleri, iptalleri ve iletişim kesintilerini azaltmayı hedefliyor.
Ulaştırma Bakanı Sean P. Duffy, yeni sistemle birlikte hava trafiği emniyetinin artırılacağını, gecikmelerin azaltılacağını ve yolcu deneyiminin iyileştirileceğini vurgularken, proje aynı zamanda hava trafik kontrolörleri için daha güvenilir ve modern bir çalışma ortamı sağlamayı amaçlıyor.
MOSAIC: Sertifikasyon cephesinde eş zamanlı reform
FAA, altyapı modernizasyonuna paralel olarak, Temmuz 2025’te “Modernization of Special Airworthiness Certification” (MOSAIC) adlı nihai düzenlemeyi de yayımladı. MOSAIC, özellikle hafif spor uçaklar ve belirli özel hava araçları için üretim, sertifikasyon, işletme, bakım ve değişiklik kurallarını güncelliyor.
Düzenleme; bu sınıftaki hava araçları için performans ve ağırlık sınırlarında bazı esneklikler tanıyarak, daha yüksek performanslı ve gelişmiş teknolojiler içeren platformların sertifikasyonunu kolaylaştırmayı hedefliyor. Aynı zamanda, gelişmiş hava hareketliliği çözümlerine yönelik tasarım ve performans standartlarının daha net bir çerçeveye oturtulmasına katkı sağlıyor.
BNATCS sözleşme duyurularında, programın odağı hava trafik kontrol altyapısının yenilenmesi olarak tanımlanıyor. MOSAIC ise hava araçlarının tasarım ve sertifikasyon tarafını düzenleyen ayrı bir normatif çerçeve olarak yürürlüğe girdi. Her iki girişim, FAA’nin hava sahası emniyeti ve kapasitesini hem yerdeki sistemler hem de hava araçları tarafında güçlendirmeye dönük kapsamlı modernizasyon gündeminin parçaları olarak konumlanıyor.
Sektörün ilk tepkileri ve paydaş görüşleri
ABD’li havayollarını temsil eden Airlines for America başta olmak üzere sektör temsilcileri, BNATCS için ana entegratörün seçilmesini, uzun süredir ertelenen hava trafik kontrol modernizasyonunda kritik bir eşik olarak değerlendiriyor. Kuruluş, kamuoyuna yaptığı açıklamalarda, modern ve dayanıklı bir hava trafik sistemi için projenin sürekli finansmanla desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.
Uzman analizlerinde, üç ila dört yıl gibi agresif bir takvimle planlanan dönüşümün zorluğuna dikkat çekilirken, doğru kaynak tahsisi ve koordinasyon sağlanması halinde temel altyapı bileşenlerinin bu süre zarfında devreye alınabileceği ifade ediliyor. Aynı değerlendirmelerde, önceki NextGen girişiminden çıkarılan dersler doğrultusunda, tek bir ana entegratöre yetki verilmesinin tedarik, entegrasyon ve sorumluluk zincirini sadeleştirebileceğine işaret ediliyor.
Takvim, finansman ve sonraki adımlar
Ulaştırma Bakanlığı, projenin ana hedefinin 2028 sonuna kadar yeni sistemin devreye alınması olduğunu, planlama belgelerinde üç ila dört yıllık bir uygulama ufku bulunduğunu belirtiyor. Bu kapsamda, ilk yıllarda altyapı geçişi, yeni komuta merkezinin kurulumu ve kritik tesislerin inşası önceliklendirilecek.
Bununla birlikte, Kongre’den gelecek ek bütçe onayları ve tedarik zinciri ile personel planlamasının seyrinin, projenin hızını doğrudan etkilemesi bekleniyor. FAA, mevcut sistemin işletimini aksatmadan yeni mimariye geçiş yapmak zorunda olduğu için, modernizasyon sürecinin aşamalı ve dikkatle senkronize edilmiş bir takvimle yürütülmesi gerekecek.
BNATCS ve MOSAIC, önümüzdeki yıllarda ABD hava sahasında hem teknolojik altyapı hem de hava aracı sertifikasyonu bakımından önemli değişiklikler getirecek. Sürecin ilerleyen aşamalarında, yeni sistemlerin hava trafik kontrol hizmetleri ile ticari, genel havacılık ve yeni nesil hava araçları üzerindeki somut etkileri daha net ortaya çıkacak.
