Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan Hava Sağlık Yönetimi Genelgesi (UOD-2025/2), havacılık tıbbına ilişkin süreçleri baştan sona yeniden tanımlayan temel bir düzenlemedir. Genelge, hem havacılık personeli ve adaylarını hem de sağlık değerlendirmesini yapan uzmanları ve otorite fonksiyonlarını yerine getiren yapıları kapsayan bütüncül bir çerçeve sunmaktadır.
1. Genelgenin Amacı
Genelgenin amacı aşağıdaki alanlarda düzenleme yapmaktır:
- Havacılık personeli ve adaylarının sağlık sertifikası başvuruları ve değerlendirme süreçleri,
- Hava Sağlık Değerlendiricileri (HSD) tarafından yapılan muayeneler ve sertifika düzenleme esasları,
- HSD yetkilendirmeleri, devamı, askıya alma ve iptal süreçleri,
- Chief Medical Officer (CMO) yetkilendirmesi, görevleri ve gözetim faaliyetleri.
2. Kapsam
- Havacılık faaliyetlerinde görev yapan veya göreve aday olan, sağlık sertifikası almak veya yenilemek isteyen bireyler.
- HSD’ler, ilgili uzmanlar, sağlık hizmeti sunucuları ve bu kapsamdaki tüm gerçek/tüzel kişiler.
- Otorite fonksiyonlarını yerine getirmek üzere yetkilendirilecek CMO’lar.
3. Hukuki Dayanak
Genelge; Türk Sivil Havacılık Kanunu, ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, ICAO Ek-1 ve ICAO Dokümanları ile Avrupa Birliği düzenlemeleri temel alınarak hazırlanmıştır.
4. Tanımlar ve Kısaltmalar
- Aeromedical Examiner (AME): Havacılık sağlık değerlendirmesi yapmaya yetkili tabip.
- Hava Sağlık Değerlendiricisi (HSD): Sağlık muayenesi yapmaya yetkili tabip.
- Chief Medical Officer (CMO): ICAO kapsamındaki otorite fonksiyonlarını yerine getiren kişi.
- Komisyon: En az 3 HSD’den oluşan değerlendirme kurulu.
- Medical Assessor (MA): Tereddütlü vakalarda komisyona atanmış HSD rolü.
- Sağlık Sertifikası: Muayene sonucunda düzenlenen sertifika.
- KDM-ERP ve KDM-ORG: Sağlık süreçlerinin işlendiği yazılım platformları.
5. Hava Sağlık Modülü ve Başvuru Süreçleri
5.1. Çevrim İçi Başvuru
Tüm başvurular KDM-ERP üzerindeki Hava Sağlık Modülü üzerinden yapılır.
5.2. Zorunlu Tetkikler ve e-Nabız
- Zorunlu tetkikler üçüncü basamak kamu hastaneleri veya e-Nabız’a veri gönderen özel sağlık kuruluşlarında yapılır.
- Test ve tetkikler en fazla 45 gün önce yapılmış olmalıdır.
- Sağlık verilerinin e-Nabız üzerinden paylaşılması zorunludur.
- Paylaşım kesilirse süreç iptal edilebilir.
6. HSD Yetkilendirme ve Görevleri
6.1. HSD Yetki Başvurusu
- YÖK onaylı tıp diploması gereklidir.
- KDM-ORG ve KDM-ERP üzerinden başvuru yapılır.
- Belgeler eksiksiz olmalıdır; eksiklik giderilmezse başvuru reddedilir.
6.2. HSD Görevleri
- Sağlık sertifikası işlemlerini KDM-ERP üzerinden yürütmek.
- Randevu takvimini yönetmek.
- e-Nabız verileri ve tüm test sonuçlarını değerlendirerek muayene yapmak.
- Gerek görüldüğünde Komisyona yönlendirmek.
- Uçuş emniyetine ilişkin kritik bilgileri gecikmeden bildirmek.
7. Komisyon Yapısı
- Komisyon, sistem tarafından seçilen en az üç HSD’den oluşur.
- Kararlar salt çoğunlukla alınır.
- İtiraz başvuruları Komisyon tarafından değerlendirilir.
- Karar süresi en fazla 5 iş günüdür.
8. Sorumluluklar ve Çıkar Çatışması
8.1. HSD Sorumlulukları
- Tıbbi kayıt gizliliğine uymak.
- Komisyona atanırsa zamanında karar vermek.
- Disiplin süreçlerini Genel Müdürlüğe bildirmek.
- Emniyet & kalite sistemine uygun çalışmak.
8.2. Başvuru Sahibinin Sorumlulukları
Bilgileri tam, doğru ve eksiksiz sunmakla yükümlüdür.
8.3. Çıkar Çatışması Kuralları
- Komisyon değerlendirmeleri anonim yapılır.
- Yakınlık ilişkisi varsa HSD değerlendirme yapamaz.
- Tıbbi kararlara dış etki olması kritik uygunsuzluk sayılır.
9. CMO Fonksiyonları
- Ulusal havacılık tıbbı politikalarını oluşturmak.
- Kısıtlama kodları ve rehber dokümanları yayımlamak.
- HSD eğitim ve yeterlilik kriterlerini belirlemek.
- KDM-ERP üzerinden denetim yürütmek.
- Özel analiz ve incelemeleri gerçekleştirmek.
CMO, bireysel tıbbi kararlara müdahale edemez.
10. Denetim ve İdari Yaptırımlar
Denetimler öncelikle KDM-ERP üzerinden dijital olarak yürütülür.
10.1. Denetim Kapsamı
- HSD faaliyetlerinin doğruluğu ve uygunluğu,
- Raporlama ve belgelendirme süreçleri,
- Başvuru belgelerinin doğruluğu.
10.2. Uygunsuzluk Sınıfları
- Minör: Küçük eksiklikler.
- Majör: Karar gerekçesi veya risk analizindeki eksiklikler.
- Kritik: Emniyeti etkileyen hatalar, veri manipülasyonu şüphesi.
11. Yürürlükten Kaldırılan Düzenlemeler ve Geçiş Süreci
Önceki AeMC ve Uçuş Tabibi yetkilendirme genelgeleri yürürlükten kaldırılmıştır.
- Geçerliliği devam eden yetki belgeleri süre sonuna kadar korunur.
- AME’ler geçerlilik süresi boyunca HSD olarak kabul edilir.
- Yetki süresi bitince yeni düzenlemeye göre HSD başvurusu yapılmalıdır.
12. Yürürlük
Genelge yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiştir.
Bu genelge, pilotlar, kabin memurları ve diğer havacılık çalışanlarının sağlık kontrollerinin nasıl yapılacağını, bu muayeneleri hangi doktorların yapabileceğini, sağlık sertifikalarının nasıl düzenleneceğini ve tüm sürecin hangi kurallara göre işleyeceğini belirleyen bir kılavuzdur. Artık tüm işlemler dijital sistem üzerinden yapılacak, gerekli tetkiklerin güncelliği takip edilecek, tereddütlü durumlarda özel bir komisyon karar verecek ve tüm bu süreçler SHGM tarafından denetlenecektir. Kısacası, havacılıkta sağlık değerlendirmelerinin daha düzenli, güvenilir ve standart bir şekilde yapılmasını sağlayan kapsamlı bir yol haritasıdır.
