Uzmanlar Uyardı: Aşırı Sıcaklar Uçuş Gecikmelerini Artırıyor
Artan küresel sıcaklıklar, havacılık sektöründe operasyonel zorluklara yol açarak dünya genelindeki havalimanlarında uçuş gecikmelerinin (rötarlar) sıklaşmasına neden oluyor. Uzmanlar, özellikle yaz aylarında rekor seviyelere ulaşan aşırı sıcakların, havanın yoğunluğunu azaltarak uçakların kalkış performansını doğrudan etkilediğini belirtiyor. Bu durum, havayollarını ağırlık azaltma gibi zorunlu tedbirler almaya iterek seferlerde aksamalara zemin hazırlıyor.
Havacılık operasyonlarını etkileyen bu durumun temelinde temel bir fizik kuralı yatıyor. Isınan hava genleşerek yoğunluğunu kaybeder, yani “incelir”. ABD’deki Embry-Riddle Havacılık Üniversitesi’nden Profesör Bijan Vasigh, Bloomberg’e verdiği demeçte, hava sıcaklığı 39 santigrat dereceyi aştığında havayolları için koşulların kritikleştiğini vurguladı.
Daha az yoğun (ince) hava, uçağın kanatları altında güvenli kalkış için gereken kaldırma kuvvetini (lift) yeterli düzeyde üretemez. Uçakların bu fiziksel açığı kapatabilmesi için normalden daha yüksek bir kalkış hızına ulaşması veya motor gücünü artırması gerekmektedir.
Gerekli performansın sağlanamadığı durumlarda, pilotlar uçağın toplam kalkış ağırlığını azaltma yoluna gitmek zorunda kalıyor. Bu zorunluluk, operasyonel olarak yakıt boşaltma, kargo veya bagaj indirme ve hatta bazı istisnai durumlarda yolcu çıkarma gibi kararların alınmasını gerektirebiliyor. Uçuş öncesi yaşanan bu zorunlu işlemler ise doğrudan gecikmelere (rötarlara) yol açıyor.
Uzmanlar, bu fiziksel kısıtlamanın, havanın doğal olarak daha ince olduğu yüksek irtifalı havalimanlarında ve uçakların hızlanma mesafesinin kısıtlı olduğu kısa pistli meydanlarda çok daha belirgin bir sorun haline geldiğine dikkat çekiyor.
Aşırı sıcakların yanı sıra, iklim değişikliğine bağlı olarak artış gösteren orman yangınları da havacılığı olumsuz etkilemektedir. 2023 yazında yaşanan örneklerde olduğu gibi, yoğun dumanın görüş mesafesini düşürmesi, uçuşların gecikmesine veya iptal edilmesine neden olan bir diğer iklim kaynaklı faktör olarak öne çıkıyor.
ABD’de yapılan veri analizleri de bu eğilimi destekler nitelikte. 2022 yaz aylarında (Haziran-Ağustos) Chicago ve New York havalimanlarında yaşanan rötar sayısının, 2023 kış aylarına (Ocak-Mart) kıyasla belirgin bir artış gösterdiği tespit edildi. Sektör temsilcileri, yaz aylarındaki geleneksel seyahat yoğunluğuna eklenen aşırı sıcakların, havacılık operasyonlarındaki mevcut zorlukları derinleştirdiğini belirtiyor.
